Εκδόθηκε ο δεύτερος τόμος του έργου του Τάκη Μαστρογιαννόπουλου «Η άνοδος και η πτώση των Εργατικών Διεθνών» ο οποίος αναφέρεται στη Δεύτερη Σοσιαλιστική Διεθνή και συνολικά στην περίοδο που ακολούθησε την αιματηρή καταστολή της Παρισινής Κομμούνας, και ολοκληρώθηκε με το ολοκαύτωμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο πρώτος τόμος που έχει εκδοθεί από το 2013, περιγράφει τις απαρχές του παγκόσμιου εργατικού κινήματος, την εποχή που έμπαιναν οι βάσεις για τα μεγάλα σοσιαλιστικά κινήματα που συγκλόνισαν το 19ο και τον 20ό αιώνα, την εποχή της δράσης των Μαρξ και Ένγκελς.

Αναμένουμε με ενδιαφέρον και το τρίτο βιβλίο της τριλογίας που θα περιλαμβάνει την παρουσίαση της ιστορίας των άλλων δυο μεγάλων εργατικών διεθνών, της Δεύτερης, σοσιαλιστικής, και της Τρίτης, κομμουνιστικής, Διεθνούς.

Είναι βιβλία πολύτιμα εργαλεία, που μέσα από τη γνώση και την κατανόηση μιας παλαιότερης εποχής που όμως παρουσιάζει ισχυρές αναλογίες με την σημερινή, μας βοηθούν στην προσπάθεια να αλλάξουμε τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού.

Διαβάστε παρακάτω την εισαγωγή του δεύτερου τόμου :

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο πρώτος τόμος αυτής της εργασίας επιχείρησε να παρουσιάσει τα πρώτα δύσκολα βήματα καθώς και την ιστορική διαδρομή του πρώιμου εργατικού κινήματος την περίοδο που ξεκίνησε μετά το τέλος της μεγάλης γαλλικής επανάστασης και έληξε με την Παρισινή Κομμούνα. Την περίοδο αυτή σφράγισαν με την παρουσία τους τα πρώτα, αν και ιδιαίτερα αδύναμα, συνδικαλιστικά και πολιτικά σχήματα, μορφωτικές εταιρείες, ενώσεις αλληλοβοήθειας, ουτοπικές ομάδες και εργατικές ενώσεις, ανάμεσα τους μικροί μυστικοί κύκλοι και παράνομοι επαναστατικοί όμιλοι, καθώς και οι αυθόρμητες και εν πολλοίς ανορθόδοξες και ατελέσφορες αντιδράσεις της εργατικής τάξης στις απάνθρωπες μορφές εκμετάλλευσης και τις οδυνηρές συνέπειες που επέφερε στα κατώτερα στρώματα της κοινωνίας η πρώτη βιομηχανική επανάσταση.

Η μεγαλειώδης ευρωπαϊκή επανάσταση των χρόνων 1848-49 όχι μόνο συγκλόνισε την ήπειρο αλλά και πλούτισε την συνείδηση της επαναστατικής πρωτοπορίας γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την πρώτη απόπειρα συγκρότησης μιας εργατικής διεθνούς οργάνωσης με την ίδρυση, στα 1864, της Διεθνούς Ένωσης των Εργατών, της 1ης Διεθνούς. Στη σύντομη ιστορική της διαδρομή η 1ης Διεθνής-διαλύθηκε μετά την ήττα της Παρισινής Κομμούνας στα 1871 και την επικράτηση των παραδοσιακών συντηρητικών δυνάμεων σε ολόκληρη την Ευρώπη- υπήρξε, με την συμβολή του Μαρξ, του Ένγκελς και των συντρόφων τους σε αρκετές χώρες, κυρίως της Ευρώπης, η πρώτη διεθνής οργάνωση η οποία συνέβαλε στις θεωρητικές επεξεργασίες για την αναγκαιότητα μιας νέας κοινωνίας καθώς και στην κοινή δράση του εργατικού κινήματος σε διεθνές επίπεδο. Το πρώτο βήμα, μικρό σε διάστημα χρόνου, τεράστιο στην ιστορική του προοπτική, είχε γίνει.

Ο δεύτερος τόμος -ο οποίος φέρει τον υπότιτλο «2η Σοσιαλιστική Διεθνής»- επικεντρώνεται στη δεύτερη  φάση· στην ανάλυση της περιόδου η οποία ακολούθησε την αιματηρή καταστολή της Παρισινής Κομμούνας και ολοκληρώθηκε με το ολοκαύτωμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.

Η ιστορική αφήγηση αφορά στη φάση της ιστορίας των συνδικαλιστικών και σοσιαλιστικών οργανώσεων οι οποίες, παρά την ανισομέρεια στους ρυθμούς, έβαλαν σε κίνηση εκατομμύρια ανθρώπους και άλλαξαν την τροχιά της κοινωνίας σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η συγκρότηση των μαζικών συνδικάτων και των ισχυρών πολιτικών σοσιαλδημοκρατικών και εργατικών κομμάτων, ως οργανώσεις του κόσμου της εργασίας και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, καθώς και τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα που σφράγισαν αυτή την περίοδο είχαν τις ρίζες τους, όχι σε επεισοδιακούς οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς σπασμούς, αλλά στις τρομακτικές και κεφαλαιώδεις μεταβολές που είχαν συσσωρευτεί στις βάσεις της ίδιας της μεταβαλλόμενης κοινωνίας σε μια φάση ανοδικής πορείας του καπιταλισμού σε βάρος της θνήσκουσας φεουδαρχίας.

Το εύρος της εργασίας οφείλεται στο γεγονός ότι παρουσιάζονται οι διαδικασίες συγκρότησης και ανάπτυξης του κινήματος, με τις ιδιομορφίες που προκύπτουν από τα εθνικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας, όχι μόνο στην Ευρώπη, η οποία υπήρξε, χωρίς αμφιβολία, το λίκνο της νέας 2ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς, αλλά και στις κύριες χώρες του νέου κόσμου, τόσο στην βόρεια, κεντρική και Λατινική Αμερική όσο και στην Ασία, την Αυστραλία και την Αφρική.

Γίνεται αναφορά στην με μαζικούς όρους συγκρότηση και κυρίως στην εκπληκτική και με πρωτοφανείς ρυθμούς άνοδο τόσο των εργατικών συνδικάτων όσο και των σοσιαλδημοκρατικών και εργατικών κομμάτων σε μια περίοδο γοργής ανάπτυξης του καπιταλισμού, σε αντιδιαστολή με τους μικρούς ομίλους και τις απομονωμένες ομάδες του παρελθόντος, καθώς και στην άμεση επέμβαση της εργατικής τάξης στο πεδίο της ταξικής πάλης – στα πεπρωμένα της ιστορίας.

Επικεντρώνεται τόσο στις θεωρητικές επεξεργασίες όσο και στα προγράμματα τα οποία, απαλλαγμένα από τις διαφόρων τύπου προκαταλήψεις των αιρέσεων της προηγούμενης ιστορικής φάσης, βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στην μαρξιστική ανάλυση.

Η συλλογική δράση, η συμμετοχή στους καθημερινούς αγώνες αλλά και στην κεντρική πολιτική σκηνή, από την οργάνωση σκληρών και πολλές φορές αιματηρών απεργιακών κινητοποιήσεων και την πάλη για το οκτάωρο, μέχρι τον αγώνα για την καθολική ψηφοφορία και τη συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες, έβγαλαν από το περιθώριο της κοινωνίας δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους -άντρες και γυναίκες- μεταμόρφωσαν τον χαρακτήρα των εθνικών κρατών και άνοιξαν νέες σελίδες στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Η ιστορική αφήγηση αναφέρεται και στους ηγέτες των συνδικάτων και των σοσιαλιστικών κομμάτων, στην μεγάλη τους πλειοψηφία γνήσια παιδιά της εργατικής τάξης, αλλά και στους μεγάλους θεωρητικούς και διανοούμενους οι οποίοι αφιέρωσαν τις γνώσεις και την ζωή τους στη νέα ανερχόμενη τάξη. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ περιέγραψε με λόγια γλαφυρά την περίοδο αυτή:

«Ο τάφος της Παρισινής Κομμούνας είχε δώσει τέλος στην πρώτη φάση του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος καθώς επίσης και της Πρώτης Διεθνούς. Από τότε άρχισε η νέα    φάση. Στη θέση των αυθόρμητων επαναστάσεων, των εξεγέρσεων και των οδοφραγμάτων, μετά από τις οποίες το προλεταριάτο κάθε φορά έπεφτε στην παθητικότητα, άρχισε η συστηματική καθημερινή πάλη, η αξιοποίηση του αστικού κοινοβουλευτισμού, οι μαζικές οργανώσεις, το πάντρεμα της οικονομικής με την πολιτική πάλη και των σοσιαλιστικών ιδεωδών με την επίμονη υπεράσπιση άμεσων καθημερινών συμφερόντων. Για πρώτη φορά ο πολικός αστέρας της αυστηρά επιστημονικής διδασκαλίας φώτιζε το δρόμο του προλεταριάτου για τη χειραφέτηση του. Στη θέση των σεχτών, των σχολών, των ουτοπιών, των μεμονωμένων εμπειριών στις διάφορες χώρες υψώθηκε η ομοιόμορφη, διεθνής θεωρητική βάση που συνέδεε τις χώρες μαζί όπως τα νήματα ενός σχοινιού. Η μαρξιστική γνώση εφοδίασε την παγκόσμια εργατική τάξη με μια πυξίδα με την οποία αποκτούσε νόημα το μπέρδεμα των καθημερινών γεγονότων και με την οποία πάντοτε μπορούσε να χαράξει τη σωστή πορεία προς τον σταθερό και τελικό στόχο». (Ρόζα Λούξεμπουργκ: Μπροσούρα του Γιούνιους, εκδόσεις Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη, σελ. 34)

Η πορεία αυτή δεν ήταν, ωστόσο, ομαλή και ούτε ανέφελη. Αν η επανάσταση και ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός της κοινωνίας σε κάθε χώρα αλλά εν τέλει και στον κόσμο ολόκληρο αποτελούσαν τον ιστορικό στόχο του σοσιαλιστικού κινήματος στην αυγή της ιστορίας του, εντούτοις, σχεδόν από την αρχή εμφανίσθηκε στο εσωτερικό των συνδικάτων, των σοσιαλιστικών κομμάτων και της 2ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς δεξιές τάσεις οποίες υιοθετώντας ένα μεταρρυθμιστικό πλαίσιο εγκατέλειψαν τον στόχο της επανάστασης και της υπέρβασης του καπιταλισμού προτείνοντας μια «ρεαλιστική» και «εφικτή» πολιτική η οποία οδηγούσε σε πλήρη προσαρμογή στο αστικό κράτος. Η πολιτική αυτή εκφράστηκε, κυρίως, με την πρόταση για την συμμετοχή των σοσιαλιστικών κομμάτων σε αστικές κυβερνήσεις με στόχο πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Η πολιτική αυτή αν και βρήκε, λόγω του «ρεαλισμού» και των ορατών στόχων της, ακροατήρια στα πλαίσια τόσο των κομμάτων όσο και της ίδιας της εργατικής τάξης, εντούτοις, τα σοσιαλιστικά κόμματα, στην μεγάλη τους πλειοψηφία δεν ενέδωσαν στον πειρασμό του αστικού κυβερνητισμού. Ο Π. Ιγκλέσιας του ισπανικού PSOE, δεν δίστασε, στα πρώτα βήματα του ισπανικού κόμματος, να χαρακτηρίσει την πολιτική αντίθεση στη συμμετοχή των σοσιαλιστών σε αστικές κυβερνήσεις ως «ευλογημένη αδιαλλαξία»!

Οι διαμάχες και οι εντάσεις, οι οποίες εκδηλώθηκαν τόσο στο επίπεδο της θεωρίας όσο και στην ίδια την πρακτική ζωή των συνδικάτων, των κομμάτων και της ίδιας της Σοσιαλιστικής Διεθνούς την επίδικη περίοδο ολοκληρώθηκε τραγικά με το ξέσπασμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, τον Αύγουστο του 1914, γεγονός που οδήγησε σε μια χωρίς προηγούμενο κρίση στο εσωτερικό του οργανωμένου σοσιαλισμού και σε διασπάσεις όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Οι διαμάχες αυτές ήταν μοιραίο να αποτελέσουν αντικείμενο της παρούσας εργασίας.

Ο πρώτος μεγάλος πόλεμος αποκάλυψε το εύρος των στρατηγικών, προγραμματικών και τακτικών διαφορών και οδήγησε σε μια κάθετη διάσπαση στις γραμμές του οργανωμένου συνδικαλισμού και σοσιαλισμού. Η αριστερά της 2ης Διεθνούς αν και αδύναμη αρχικά, διαχωρίσθηκε πολιτικά και οργανωτικά από την παλιά Διεθνή, συσπείρωσε τις δυνάμεις της και μέσα από σύνθετες και πολύπλοκες διαδικασίες συγκρότησε τα κομμουνιστικά κόμματα και μια νέα διεθνή οργάνωση, την 3η Κομμουνιστική Διεθνή.

Οι δυνάμεις της δεξιάς αλλά και τμήματα του παραδοσιακού κέντρου της 2ης Διεθνούς, δεν αποδέχθηκαν την κριτική της κομμουνιστικής αριστεράς και ανασυγκρότησαν εν μέρει την παλιά Σοσιαλιστική Διεθνή. Η Σοσιαλιστική Διεθνής στη νέα της μορφή, υιοθέτησε πλήρως τις παραδοσιακές μεταρρυθμιστικές θέσεις, αποδεσμεύθηκε, σε βάθος χρόνου, από τις παραδοσιακές μαρξιστικές αντιλήψεις και αποτέλεσε έναν από τους πυλώνες του αστικού συστήματος εξουσίας. Η σύγκληση των κομμάτων της με τα αστικά κόμματα, στη βάση του κυριάρχου νεοφιλελεύθερου μοντέλου αποτελεί την σύγχρονη περίοδο μια χωρίς προηγούμενο χρεοκοπία της παραδοσιακής, ιδιαίτερα της μεταπολεμικής, σοσιαλδημοκρατίας. Τα σοσιαλδημοκρατικά και εργατικά κόμματα υποστηρίζουν πλέον με φανατισμό το κεφάλαιο, την αγορά και τον ανελέητο ανταγωνισμό ενώ κατεδαφίζουν το «κράτος-πρόνοια» και τις κοινωνικές κατακτήσεις του παρελθόντος. Η μετάλλαξη των σοσιαλιστικών και εργατικών κομμάτων και της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας στα τέλη του 20ου και τις αρχές του 21ου αιώνα έχει πάρει πρωτοφανείς και ιστορικές, πιθανά μη αναστρέψιμες, διαστάσεις.

Σε κάθε περίπτωση η σοσιαλδημοκρατία του παρόντος, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές πεδίο, αποτελεί την ολοκληρωτική άρνηση της 2ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς της ηρωικής περιόδου η οποία εμφανίσθηκε τον μακρινό  Ιούλιο του 1889 και έληξε άδοξα τον Αύγουστο του 1914…

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά τους…..

COVER ANAPT DIETNEIS B

 

 

Capture